“Er speelden destijds een paar goede kolvers in café de Schelvis en die wilden zich meten met anderen”, vertelt voorzitter Martin Bakker. “Om officiële wedstrijden te mogen spelen bij de Nederlandse Kolfbond moest er een vereniging worden opgericht. Zo is Gezellig Samenzijn ontstaan.” De contributie bedroeg vier gulden per jaar. Voor een partij op de soosavond vroeg de baanhouder vijf cent bij twee spelers en tien cent bij drie of meer. “Van baanhuur had men kennelijk nog niet gehoord”, glimlacht Bakker. De club liet zich al snel gelden. In 1936 werd Dirk Rijper sr. de eerste Nederlands kampioen namens Gezellig Samenzijn. Daarna kwam het Nederlands Kampioenschap nog elf keer naar de vereniging. Toch ging het niet altijd vanzelf. In de ochtend van 12 mei 1973 brandde café De Schelvis met kolfbaan tot de grond toe af. Ballen en klieken gingen verloren, alleen de baan bleef min of meer intact. “Leden hebben destijds buiten gekolfd”, zegt Bakker. “En tijdelijk bij De Roode Leeuw.” Opmerkelijk genoeg zorgde de brand voor nieuwe energie. “Na 1973 zag de club juist een flinke ledengroei.” Vier jaar later opende de nieuwe Schelvis met een mechanisch beweegbare vloer, zeer modern voor die tijd. De baan bleek een succes. “Er worden hier veel punten geslagen, dat horen we ook van spelers van buitenaf”, zegt Jan Komen, sinds 2009 lid.
West-Friese sport. Kolven kent een rijke geschiedenis die teruggaat tot de middeleeuwen. In de 12e en 13e eeuw werd in de Lage Landen en Vlaanderen al ‘colf’ gespeeld, met een houten stok en een leren of houten bal. Het doel was om in zo min mogelijk slagen een vast mikpunt, vaak een paal of boom, te raken. Via handelsroutes zou het spel in de 15e eeuw zijn overgewaaid naar Schotland, waar het zich verder ontwikkelde tot het latere golf. In West-Friesland bleef kolven bestaan als cafésport. Ooit waren er honderden banen in de regio; tegenwoordig telt Nederland nog maar 16 kolfbanen en zo’n vijfhonderd actieve spelers. “Ook jongeren vinden het prachtig als ze het proberen”, knikt Jan.
Gezelligheid als bindmiddel. Waar andere kolfclubs in dezelfde periode ontstonden, onderscheidt Gezellig Samenzijn zich volgens de leden door de hechte groep. “De samenstelling en de saamhorigheid”, legt Jan uit. Volgens Komen stop je hier eigenlijk alleen als je ziek wordt of overlijdt. “Omdat het gewoon zo gezellig is”, vult Franck van Kleef, lid sinds 2018, glimlachend aan. Tijdens de coronaperiode werd dat gemis pas echt voelbaar. “Dan merk je hoe belangrijk zo’n club is”, zeggen de heren. “Het is niet alleen sport. Het is de combinatie van willen winnen én lol maken.” Van Kleef moest in het begin wennen. “Ik dacht: wat doe ik hier, wat een rare sport. Je kent het niet. Maar als je bezig bent en je leert de sport én de mensen kennen, dan denk je: dit is leuk!” Al snel reed hij West-Friesland af voor wedstrijden. “Je hebt er echt de pest in als je niet kunt”, vult Jan aan.
De charmes van de kolfsport. Op een speelavond gaat het gemoedelijk maar gestructureerd. Wie binnenkomt, zet zijn naam op de lijst. Die volgorde wordt aangehouden: steeds drie spelers tegelijk betreden de baan. Tussen de partijen door wordt er gemarkeerd en geschreven, met een drankje binnen handbereik. De deuren gaan om 19.00 uur open en rond middernacht valt het doek. De club telt momenteel 27 leden. Ooit waren dat er meer dan veertig; in 1993 gold zelfs een ledenstop omdat de vereniging te populair was. De mannen benadrukken dat nieuwe aanwas meer dan welkom is .“Het heeft een oud imago, maar dat klopt niet”, zegt Franck. “De bal ligt elke keer anders, je moet via de paal punten maken en geen slag is hetzelfde. Dat maakt het juist uitdagend.” Jan knikt. “We willen wel degelijk winnen”, zegt hij. “Elke eerste dinsdag van de maand spelen we een wedstrijd en dan wordt er fanatiek gestreden. Je moet echt je best doen om een hoog aantal punten te halen. Dat spelelement geeft een enorme boost.” “Alle leeftijden zijn welkom”, besluit Franck. “Kom gewoon eens kijken, dan merk je vanzelf hoe mooi het is.”
NK als kroon op het jubileum. Dat juist in het jubileumjaar het NK in De Schelvis wordt gehouden, voelt als een bekroning. “We hebben het aangevraagd”, zegt Bakker. “Binnen de bond is afgesproken dat jubilerende verenigingen voorrang krijgen. Omdat we honderd jaar bestaan, vonden ze dit een mooie gelegenheid.”
Er is een draaiboek, een comité en er wordt volop vergaderd. Sponsoren zijn benaderd om de kosten te dekken, ook de bond draagt bij. Het toernooi bestaat uit veertien dagdelen. Spelers werken op één gekozen dagdeel twee partijen van vijf beurten af. Wie voldoende punten haalt, kan zich plaatsen voor de finale waarin de beste twintig strijden om de titel. De finale vindt plaats op zaterdag 14 maart. De opening is een ceremonieel moment. De burgemeester verricht de officiële uitklap, samen met de bond en het bestuur. Daarna rollen de eerste ballen over de baan. Er zal beslist fanatiek worden gestreden. De vorm van de dag kan alles bepalen. “Maar met zoveel deelnemers kan er altijd een outsider opstaan”, zeggen Van Kleef en Komen.
Het Nederlands Kampioenschap, vindt plaats van 1 tot en met 14 maart. Toeschouwers en geïnteresseerden kunnen langskomen. Later dit jaar organiseert de club ook nog een open dag voor iedereen die kennis wil maken met deze sport.
Door: Anne Smit
ZUID SCHARWOUDE – In café De Schelvis klinkt het doffe tikken van de bal tegen de paal al een eeuw lang. Wat in 1926 begon als een initiatief van een paar fanatieke spelers groeide uit tot Kolfvereniging Gezellig Samenzijn, een club waar sport en saamhorigheid hand in hand gaan. Dit jaar viert de sociëteit het 100-jarig bestaan én vormt De Schelvis het decor van het Nederlands kampioenschap, met zo’n 260 deelnemers uit het hele land.